Türk tarihi kaynaklarında maalesef, Karahanlılar dönemine dair ulaşabildiğimiz bilgiler son derece kısıtlıdır. Bu sebeple bu devletin çok önemli bir vatandaşı olan “Balasagunlu Yusuf” hakkında bilgiler de çok azdır.

 Eldeki mevcut bilgilerle Yusuf Has Hacib’ in 1017-1019 yılları arasında doğduğu tahmin edilmektedir. Kendisine ait, henüz kesin bilgilerden oluşan bir biyografi oluşturulamamış olsa da Balasagun’da doğduğu kesindir.

Ayrıca Yusuf Has Hacib iyi bir eğitim görmüştür. Çağında rağbet edilen bilim dallarının yanı sıra Arapça ve Farsça da öğrenmiştir.1077 yılında Kaşgâr’da vefat ederek bu şehre gömülmüştür. Yusuf Has Hacib Karahanlı Devleti zamanında yaşamıştır. Temel eğitimlerini bu devletin bir şehri olan Balasagun’da almıştır.

“Yusuf Has Hacib” Edebiyatımızdaki Yeri

Yusuf Has Hacib Türk Dili ve Edebiyatı için çok büyük bir öneme sahip olan hatta bu alanda temel bir kitap olarak kabul edilen Kutadgu Bilig’i yazmıştır. Bu eser tam olarak 6645 beyitten oluşmaktadır. Eser Allah’a hamd Peygamberimiz Hz. Muhammed Mustafa (SAV)’e ve Dört Halifeye teşekkürle başlar.

 Bu bilge insan aynı zamanda astronomi ile ilgilenen birisiydi. Astronomi ilmini öğrenmek isteyen kişilerin önce geometri ve hesap rahlesinden geçmelerinin gerektiğini belirtmişidir. Yusuf Has Hacib’ in edebiyatımız için sahip olduğu en büyük önem, onun Türk Edebiyatı’ndaki ilk siyasetnameyi yazmış olmasıdır. Ayrıca onun Türk Edebiyatı’nda ilk nazım şeklini kullanan kişi olması önemini kat kat arttırmıştır. Bu nazım şekil de mesnevidir.

“Yusuf Has Hacib” Eserleri

Yazarın bildiğimiz tek ve en önemli eseri hiç şüphesiz Kutadgu Bilig’tir. Bu eser yazıldığı çağları aşarak günümüze kadar gelebilmeyi başarmıştır. Ayrıca bu eser günümüzde dahi hala geçerliliğini koruyan bilgileri, bizlere aktarmaktadır.

Kutadgu Bilig, mutluluk veren bilgi anlamına gelmektedir.18 aylık bir çalışmanın sonuncunda Karahanlı Devleti hükümdarı Ulu Kara Buğra Han’a Yusuf Has Hacib tarafından 1070 yılında sunulmuştur.

 Kara Buğra Han bu kitabı okuduktan sonra “Balasagunlu Yusuf’a Ulu Has Hacib unvanını vermiş ve onu aynı zamanda vezir yardımcılığına getirmiştir. Bu eser hem bir siyasetname hem de bir nasihatname olarak isimlendirilecek kalitede bir eserdir. Yusuf Has Hacib çok iyi bir çevrede yetiştiği için bu eserinde ilmi ve felsefi birikimlerini kitaba yansıtmıştır.

Eserden Alıntı

“Kitabıma, okuyana mutluluk getirsin, ona doğru yolu getirsin diye Kutadgu Bilig adını koydum. Ben sözlerimi söyledim, düşüncelerimi yazdım. Bu kitap her iki dünya için de doğruyu gösteren bir rehberdir, yardımcı bir eldir. Dosdoğru bir söz söyleyeyim size: Her iki dünyayı da devletle elinde tutabilecek kişiden daha mutlu kimse yoktur. Önce Gündoğdu’yu tanıtayım. O hükümdardır, doğru yasayı (töre) temsil eder. Aydoldu ile mutluluk güneşi doğar, o da mutluluğun(kut)temsilcisidir. Öğüdülmüş aklı, Odgurmuş akıbeti temsil eder. Ben sözlerimi bu dört değer (doğru yasa,mutluluk,akıl,akıbet) üzerine kurdum. Okuduğunda anlayacaksın,dikkat et.”

Kaynak:http://tr.wikipedia.org/wiki/Yusuf_Has_Hacib

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz